Hàng năm, cứ vào dịp ngày 10 tháng Ba Âm lịch, người dân thuộc 54 dân tộc anh em trên khắp mọi miền Tổ quốc và kiều bào ở nước ngoài lại nô nức hành hương về dự Lễ hội Đền Hùng, thành kính tưởng nhớ công lao dựng nước của các Vua Hùng. Từ bao đời nay, câu ca dao quen thuộc vẫn nhắc nhở mỗi người con đất Việt:
“Dù ai đi ngược về xuôi
Nhớ ngày Giỗ Tổ mùng Mười tháng Ba.”
Nhằm tạo thêm dấu ấn và điểm nhấn cho Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng, Ban sáng lập Hội Kiến tạo Môi trường Xanh Việt Nam cùng Viện Nghiên cứu Tăng trưởng xanh đã phối hợp với Ban Quản lý Khu di tích lịch sử quốc gia Đền Hùng và Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Phú Thọ triển khai Dự án “Hoa gạo thắp sáng Đền Hùng” thuộc Chương trình “Vì Môi trường xanh Quốc gia”, theo chỉ đạo của Ủy ban nhân dân tỉnh Phú Thọ.
Đây là năm thứ ba Chương trình “Phú Thọ – Khát vọng xanh” được triển khai tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng. Chương trình nằm trong chuỗi các hoạt động của Giỗ Tổ Hùng Vương – Lễ hội Đền Hùng năm 2026, với nhiều nội dung ý nghĩa hướng về cội nguồn dân tộc. Dự kiến chương trình sẽ diễn ra vào ngày 25/4/2026 (tức ngày 9/3 Âm lịch) tại Sân khấu Trống Đồng – Khu di tích lịch sử Đền Hùng, tỉnh Phú Thọ.
Chương trình gồm nhiều hoạt động phong phú như: Khai mạc và Gala “Phú Thọ – Khát vọng Xanh 2026”; Lễ dâng hương tưởng niệm các Vua Hùng; hoạt động trồng cây với thông điệp “Hoa gạo thắp sáng Đền Hùng”; cùng lễ tuyên dương các doanh nghiệp tiêu biểu có nhiều đóng góp tích cực trong công tác bảo vệ môi trường tại địa phương.
Việt Nam là quốc gia có 54 dân tộc anh em, được phân chia theo ngôn ngữ thành 8 nhóm. Dân tộc đông nhất là dân tộc Kinh, chiếm khoảng 85,32% dân số. Các dân tộc thiểu số có dân số lớn gồm Tày, Thái, Mường, Khmer, Hoa, Nùng, H’Mông, Dao, Jrai (Gia Rai), Ê Đê, Ba Na, Chăm, Sán Dìu, Ra Glai… Phần lớn các dân tộc này sinh sống tại miền núi, vùng sâu vùng xa ở miền Bắc, Tây Nguyên, miền Trung và đồng bằng sông Cửu Long. Bên cạnh đó cũng có những dân tộc rất ít người như Brâu, Ơ Đu và Rơ Măm, mỗi dân tộc chỉ có trên 300 người.
Cây Hoa Gạo phân bố rộng khắp trên nhiều vùng miền của Tổ quốc. Ở miền Bắc và miền Trung thường gọi là cây Hoa Gạo; vùng Tây Bắc gọi là cây Mộc Miên; tại Tây Nguyên gọi là Pơ Lang; ở miền Nam cũng có nơi gọi là Mộc Miên. Một số dân tộc gọi cây này là Cốc Lếu, hay với những tên khác như Hồng Miên, Ban Chí Hoa, Anh hùng thụ…
Hoa gạo là loài cây dễ trồng, dễ sống, có tuổi thọ rất cao và có thể trở thành cây cổ thụ, nhiều cây có tuổi đời hàng trăm, thậm chí trên một nghìn năm. Hoa gạo thường nở vào tháng Ba Âm lịch – đúng vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương. Những nụ và cánh hoa đỏ rực như những chiếc đèn lồng nhỏ thắp sáng không gian, bền màu và lâu tàn, tạo nên vẻ đẹp vừa rực rỡ vừa thiêng liêng.
Theo TS. Trần Văn Miều – Trưởng ban sáng lập Hội Kiến tạo Môi trường Xanh Việt Nam, Dự án “Hoa gạo thắp sáng Đền Hùng” mang nhiều ý nghĩa sâu sắc. Hình ảnh 54 cây hoa gạo tượng trưng cho 54 dân tộc anh em cùng chung nguồn cội, cùng chung tay bảo tồn và phát huy giá trị của Khu di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hùng. Mỗi dịp tháng Ba Âm lịch – mùa Giỗ Tổ, hoa gạo nở đỏ rực như những ngọn đèn thiêng thắp sáng Đền Hùng.
Màu đỏ của hoa gạo tượng trưng cho đất mẹ, cho màu cờ Tổ quốc, cho sự may mắn, hạnh phúc, tình yêu và sức mạnh. Đó cũng là màu sắc của nhiệt huyết, của tinh thần cống hiến và khát vọng vươn lên. Sắc đỏ ấy mang nguồn năng lượng tích cực, lan tỏa niềm tin và tinh thần đoàn kết trong cộng đồng. Nhân dịp này, TS. Trần Văn Miều cũng sáng tác đôi câu đối đầy ý nghĩa:
“Cây Hoa Gạo vươn cao giữa trời Đất Tổ
Sắc đỏ bồi đắp tình đoàn kết Việt Nam.”
Theo kế hoạch, Dự án “Hoa gạo thắp sáng Đền Hùng” sẽ được triển khai vào dịp Giỗ Tổ Hùng Vương năm 2026, vào ngày 25/4/2026 (tức ngày 9/3 Âm lịch). Sau khi thống nhất với Ban Quản lý Khu di tích Đền Hùng, địa điểm trồng sẽ nằm bên cạnh hồ điều hòa, cách cổng chính khoảng 500 mét về phía bên trái. Khu vực quanh hồ đã có đường nhựa rộng 3,6 mét thuận tiện cho việc tham quan.
Các cây hoa gạo sẽ được trồng dọc theo lối đi quanh hồ, mỗi cây cách nhau khoảng 10 mét, tạo thành “Cung đường Hoa Gạo”. Khi cây phát triển, các cành cây sẽ tỏa rộng và đan nối với nhau như vòng tay đoàn kết, tạo nên không gian cảnh quan độc đáo và giàu ý nghĩa biểu tượng.
Theo kế hoạch tổng thể, dự án sẽ trồng 54 cây hoa gạo, tượng trưng cho 54 dân tộc Việt Nam. Riêng trong năm 2026, dự kiến trồng trước 18 cây nhằm tạo sự lan tỏa, kêu gọi các địa phương, tổ chức và cộng đồng cùng chung tay thực hiện, góp phần thắp sáng Đền Hùng bằng sắc đỏ thiêng liêng của hoa gạo.
Với thông điệp đầy nhân văn “Phú Thọ – Khát vọng xanh”, chương trình hướng tới việc nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ môi trường, kêu gọi toàn dân cùng chung tay gìn giữ thiên nhiên, bảo vệ sức khỏe và xây dựng lối sống lành mạnh. Qua đó, góp phần kiến tạo một môi trường sống xanh – sạch – đẹp, vì tương lai bền vững của đất nước và các thế hệ mai sau.
